การพัฒนาอิมัลเจลกระท่อมและฤทธิ์ยับยั้ง การผลิตสารที่เกี่ยวข้องกับการอักเสบ

The development of Kratom emulgel and production inhibition of inflammatory mediators

พิชาพัชร์ ฐิติธนอภิพงษ์

การอักเสบ -- การรักษา

ยาสมุนไพร

กระท่อม -- การใช้รักษา

ต้านอนุมูลอิสระ

การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงทดลองที่ครอบคลุมหลายด้านได้แก่ ด้านเคมี ด้านชีวภาพและด้านผลิตภัณฑ์ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) หาปริมาณสารประกอบฟีนอลิกรวมและฟลาโวนอยด์รวม 2) พัฒนาระบบทีแอลซีเพื่อการตรวจสอบด้านคุณภาพและปริมาณด้วยเครื่องรงคเลขผิวบางสมรรถนะสูง (HPTLC) 3) พัฒนาวิธีแยกมิทราไจนีนจากสารสกัดกระท่อม 4) ศึกษาฤทธิ์การต้านอนุมูลอิสระ 5) ศึกษาฤทธิ์การต้านอักเสบโดยวัดการยับยั้งการผลิตสารสื่อการอักเสบของสารสกัดกระท่อม 6) พัฒนาตำรับผลิตภัณฑ์อิมัลเจลที่มีสารสกัดกระท่อม 7) ทดสอบความคงตัวทางกายภาพของอิมัลเจลกระท่อม
ผลการวิจัยพบว่า สารสกัดกระท่อมที่สกัดด้วยเอทานอล 95 เปอร์เซ็นต์ มีปริมาณสารประกอบฟีนอลิกรวมเท่ากับ 285.50 ± 1.67 มิลลิกรัมกรดแกลลิกสมมูลต่อกรัมสารสกัด และปริมาณสารประกอบฟลาโวนอยด์รวมเท่ากับ 358.97 ± 0.98 มิลลิกรัม เควอซิทินสมมูลต่อกรัม สารสกัดสูงกว่ารายงานวิจัยก่อนหน้า ระบบทีแอลซีใหม่ที่ปรับความเป็นด่างของคลอโรฟอร์มในเฟสเคลื่อนที่ด้วย 0.2 นอร์มอลโซเดียมไฮดร็อกไซด์ แล้วนำมาผสมกับเมทานอลในอัตราส่วน 99 : 5 มีความเหมาะสมในการวิเคราะห์มิทราไจนีนทั้งด้านคุณภาพและปริมาณ ได้วิธีการแยก สารมิทราไจนีนด้วยการผ่านคอลัมน์เพียงครั้งเดียว โดยการใช้ตัวอย่างที่จะนำมาแยกเป็นสารสกัดด้วยเอทานอล 40 เปอร์เซ็นต์ ปรับสมรรถนะของเฟสคงที่ และใช้ระบบเฟสเคลื่อนที่ใหม่ประกอบด้วยคลอโรฟอร์ม 95 มิลลิลิตร ต่อ 5 มิลลิลิตรของเมทานอลที่มี 0.1 นอร์มอลโซเดียมไฮดร็อกไซด์ และเก็บมิทราไจนีนที่แยกได้ในรูปเกลือพิกเครตนำไปยืนยันโครงสร้างด้วย NMR, IR และ MS สำหรับฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระของสารสกัดกระท่อมด้วยวิธี DPPH assay มีค่า IC50 เท่ากับ 7.39 ± 0.49 ไมโครกรัมต่อไมโครลิตร ด้วยวิธี ABTS.+ assay มีค่า IC50 เท่ากับ 17.762 ± 0.33 มิลลิกรัมสมมูลของกรดแอสคอร์บิกต่อกรัมสารสกัด และด้วยวิธี FRAP assay มีค่าเท่ากับ 5211.44 ± 9.366 มิลลิโมลาร์สมมูลของเฟอร์รัสซัลเฟตต่อกรัมสารสกัด สอดคล้องกับปริมาณฟีนอลิกรวมและฟลาโวนอยด์รวม การทดสอบฤทธิ์ต้านการอักเสบของเซลล์มาโครฟาจ Raw 264.7 ที่กระตุ้นให้เกิดการอักเสบด้วยไลโพพอลิแซกคาไรด์ (LPS) พบว่าสารมาตรฐานมิทราไจนีนในความเข้มข้น 80 ไมโครกรัมต่อมิลลิลิตร สามารถลดการผลิตไนตริกออกไซด์ได้ 76.02 เปอร์เซ็นต์ อินเตอร์ลิวคิน 6 ได้ 28.70 เปอร์เซ็นต์ และพรอสตาแกลนดินอี 2 ได้ 6.62 เปอร์เซ็นต์ ในขณะที่ สารสกัดใบกระท่อมในความเข้มข้น 200 ไมโครกรัมต่อมิลลิลิตร สามารถลดการผลิตไนตริกออกไซด์ได้ 79.16 เปอร์เซ็นต์ และ IL-6 ได้ 35.64 เปอร์เซ็นต์ อย่างมีนัยสำคัญเมื่อเทียบการผลิตสารสื่อ การอักเสบในเซลล์มาโครฟาจที่ได้รับสาร LPS เพียงอย่างเดียวโดยสารสกัดกระท่อมที่สกัดด้วยเอทานอล 95 เปอร์เซ็นต์ มีฤทธิ์แรงกว่าสารสกัดด้วยเอทานอล 40 เปอร์เซ็นต์ จึงได้นำสารสกัดกระท่อมที่สกัดด้วยเอทานอล 95 เปอร์เซ็นต์ ไปพัฒนาเป็นอิมัลเจล โดยได้อัตราส่วนที่เหมาะสมระหว่างสามองค์ประกอบในการเกิดไมโครอิมัลชั่นคือ วัฏภาคน้ำมันต่อ ส่วนผสมสารลดแรงตึงผิว และน้ำ เท่ากับ 6:2:2 ใส่สารสกัดกระท่อมร้อยละ 1 และสารก่อเจลร้อยละ 7.41 ได้ต้นแบบอิมัลเจล ที่มีความเสถียรมีอายุการเก็บรักษาได้สองปี

คำสำคัญ: กระท่อม ต้านอนุมูลอิสระ ต้านการอักเสบ รงคเลขผิวบางสมรรถนะสูง อิมัลเจล

มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา. สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ

อ้อมบุญ วัลลิสุต

อัจฉรา แก้วน้อย

จันทนา ยะหัวฝาย

2568

2569-07-10

2569-07-10

2569-07-10

thesis

application/pdf

วน 615.321 พ632ก 2568

tha

มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา

ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต

ปริญญาเอก

เภสัชกรรมไทย

มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา