ถิ่นฐาน “บ้านสมเด็จ” สมเด็จฯ องค์ไหน องค์เดียว หรือหลายองค์ ?
บทความนี้อธิบายถึงที่มาของชื่อ “บ้านสมเด็จ” ในย่านฝั่งธนบุรี ซึ่งเกี่ยวข้องกับ ตระกูลบุนนาค ผู้ครองบรรดาศักดิ์ สมเด็จเจ้าพระยา ถึงสามท่านในสมัยรัตนโกสินทร์ พื้นที่สำคัญอย่าง มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา มีต้นกำเนิดมาจากที่ดินจวนเก่าของ สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ ขณะที่ชื่อ โรงพยาบาลสมเด็จเจ้าพระยา และ คลองสานสมเด็จ เกี่ยวเนื่องกับกรรมสิทธิ์ที่ดินและคุณูปการของทั้ง สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาประยูรวงศ์ และ สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาพิชัยญาติ ข้อมูลเหล่านี้ชี้ให้เห็นว่าชื่อสถานที่ในย่านดังกล่าวไม่ได้ระบุถึงบุคคลเพียงท่านเดียว แต่เป็นการรำลึกถึง กลุ่มขุนนางชั้นสูง ในตระกูลบุนนาคที่มีบทบาทสำคัญต่อการวางรากฐานชุมชนและสาธารณูปโภคในอดีต เนื้อหาจึงช่วยไขข้อสงสัยเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ท้องถิ่นและสายสัมพันธ์ของตระกูลเก่าแก่กับภูมินามในปัจจุบันได้อย่างชัดเจน
มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา. สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ
มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา
สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาประยูรวงศ์
สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาพิชัยญาติ
สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์
โรงพยาบาลสมเด็จเจ้าพระยา