อำนาจและบทบาทของเจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์ในสมัยรัชกาลที่ ๔
บทความนี้วิเคราะห์ถึงอำนาจและบทบาทสำคัญของเจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค) ซึ่งเป็นขุนนางที่มีอิทธิพลสูงสุดในสมัยรัชกาลที่ 4 และต้นรัชกาลที่ 5 โดยมีที่มาจากฐานะทางเศรษฐกิจและการทหารที่เข้มแข็งของตระกูลบุนนาค ท่านเป็นผู้มีบทบาทหลักในการสนับสนุนพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวให้ขึ้นครองราชย์ และเป็นตัวแทนสำคัญในการเจรจาสนธิสัญญาเบาว์ริงกับชาติตะวันตกเพื่อรักษาอธิปไตยของชาติ นอกจากหน้าที่ด้านการบริหารราชการแผ่นดินและการทูตแล้ว ท่านยังเป็นผู้กุมอำนาจในการจัดวางระบบภาษีและควบคุมกองกำลังทหารอย่างเบ็ดเสร็จ จนกระทั่งได้รับการแต่งตั้งเป็นผู้สำเร็จราชการแผ่นดินในช่วงต้นรัชกาลที่ 5 ซึ่งแสดงให้เห็นถึงอำนาจที่ยิ่งใหญ่เคียงคู่กับสถาบันพระมหากษัตริย์ในยุคเปลี่ยนผ่านของไทย
มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา. สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ
การเมืองการปกครอง
สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค)
ตระกูลบุนนาค สมัยรัตนโกสินทร์
การสถาปนาพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
สนธิสัญญาเบาว์ริง (Bowring Treaty)
ระบบเจ้าภาษีนายอากร
การฝึกทหารแบบยุโรป สมัยรัชกาลที่ 4