สตรี บุนนาค ผู้เสริมสร้างอำนาจตระกูลในพระราชสำนักฝ่ายในเป็นคนโปรดใช่แค่สวย?
ศันสนีย์ วีระศิลป์ชัย.
ตระกุูลบุนนาคมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับพระบรมราชจักรีวงศ์มาตั้งแต่รัชกาลที่ 1 โดยการถวายบุตรธิดาเข้ารับราชการในพระราชสำนัก ซึ่งถือเป็นการแสดงความจงรักภักดีและเสริมสร้างอิทธิพลของตระกูล สตรีสกุลบุนนาคมีบทบาทสำคัญในพระราชสำนักฝ่ายในจำนวนมาก และได้รับการยกย่องเหนือสกุลอื่น ๆ ด้วยคุณสมบัติส่วนตัวที่โดดเด่น เช่น ความฉลาด ความอดทน และความซื่อสัตย์ แม้ว่าอำนาจทางการเมืองของฝ่ายชายจะลดลงในรัชกาลที่ 5 แต่สตรีสกุลบุนนาคยังคงดำรงอิทธิพลในฐานะคนโปรดได้อย่างแน่นแฟ้น ตัวอย่างเช่น เจ้าคุณจอมมารดาแพ ซึ่งเป็นที่รักยิ่งของรัชกาลที่ 5, สมเด็จพระปิตุจฉาเจ้าสุขุมาลมารศรี พระอัครราชเทวี ผู้เชี่ยวชาญด้านอักษรศาสตร์และราชเลขานุการในพระองค์, และเจ้าจอมก๊กออ (เจ้าจอมเอี่ยม, เจ้าจอมเอิบ, เจ้าจอมอาบ, เจ้าจอมเอื้อน) ที่สามารถผูกพันพระทัยพระเจ้าอยู่หัวได้ด้วยความสามารถในการปรนนิบัติ สตรีเหล่านี้เป็นผู้ที่มีคุณสมบัติแห่งความเป็นกุลสตรีที่สามารถรักษาอิทธิพลในราชสำนักฝ่ายในได้ยาวนานจนถึงช่วงสิ้นสุดขนบประเพณีโบราณ
มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา. สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ
พระราชสำนักฝ่ายใน
เจ้าคุณพระประยูรวงศ์ (แพ บุนนาค)
สมเด็จพระปิตุจฉาเจ้าสุขุมาลมารศรี
กุลสตรีในพระราชสำนัก