ภูมิปัญญาท้องถิ่น : ดอกไม้จากผ้าใยบัว
มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา
รัชดา ชัชวาลย์ปรีชา
สราวุฒิ ตรีวรรณ์
ดอกไม้จากผ้าใยบัว เป็นภูมิปัญญางานฝีมือที่ประณีตและสร้างสรรค์ จากชุมชนวัดหิรัญรูจี โดยมีปราชญ์ชุมชน คุณรัชดา ชัชวาลย์ปรีชา และ คุณสราวุฒิ ตรีวรรณ์ เป็นผู้ถ่ายทอดองค์ความรู้ โครงการนี้มุ่งหวังที่จะรวบรวมองค์ความรู้ในรูปแบบดิจิทัลเพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิต และอนุรักษ์ภูมิปัญญาท้องถิ่นให้ยั่งยืน วัสดุอุปกรณ์ • คีมตัด • คีมบิด • กรรไกร • พลเทป (floral tape) • กาว • ลวดเงา มีทั้งสีเขียวและสีขาว • ผ้าบัว (ผ้าใยบัว) สำหรับทำกลีบและใบ ขั้นตอนการทำดอกไม้จากผ้าใยบัว การทำดอกบัวประกอบด้วยขั้นตอนหลักๆ ดังนี้ • การทำกลีบดอก: ◦ ใช้ลวดเงา แบ่งเป็น 3 ส่วน และตัด. ◦ นำลวดขวาทับซ้ายแล้วบิด 6 ครั้ง. ◦ หักกลางและนำเข้าพิมพ์ โดยให้เส้นลวด 2 เส้นล่างอยู่ตรงจุดแบ่งครึ่ง เพื่อให้กลีบตรงกัน. ◦ ดึงเส้นลวด 2 เส้นบนมาบิดประมาณ 5 ครั้ง ก็จะได้กลีบดอก. ◦ การเข้าผ้ากลีบ นำผ้าใยบัวมาคลุมกลีบ ให้ผ้าถึงครึ่งหนึ่งของพิมพ์ ดึงให้เรียบร้อย. ◦ ใช้เชือกพันประมาณ 5 ครั้ง แล้วดึงให้แน่น จากนั้นมัด 2 ครั้ง เพื่อไม่ให้หลุด. ◦ ดอกบัวหนึ่งดอกจะใช้กลีบ 3 ขนาด คือ ขนาดเล็กสำหรับด้านใน ขนาดกลาง และขนาดใหญ่สำหรับชั้นนอกสุด. • การทำใบและใบเลี้ยง (ใบจากผ้าใยบัว) ◦ ใช้ลวดสีเขียว ตัดครึ่ง. ◦ จำนวนเส้นลวดที่ใช้ไม่จำกัด ขึ้นอยู่กับขนาดที่ต้องการ เช่น 6 หรือ 8 เส้น เพื่อให้ใบมีรัศมีเท่ากัน. ◦ นำลวดขวาทับซ้ายแล้วบิด 6 ครั้ง. ◦ นำเส้นลวดใหม่มาต่อ โดยให้ตรงกับเส้นที่บิดไปแล้ว เพื่อให้รัศมีเท่ากัน. ◦ เมื่อได้ลวดครบตามต้องการแล้ว ให้นำหัวและท้ายมาชนกัน บิดให้เท่ากัน ขวาทับซ้ายแล้วบิด 6 ครั้ง. ◦ ดัดให้เป็นรูปใบ และใช้เชือกพัน. ◦ ตัดแต่งเส้นลวดให้เป็นรูปสันกลีบของใบ. ◦ การเข้าผ้าใบ: สอดผ้าจากข้างล่างขึ้นข้างบน และดึงผ้าให้ตึง. • การเข้าช่อดอก: ◦ เตรียมเกสรบัว โดยแบ่งครึ่งประมาณ 3 ส่วน. ◦ การเข้ากลีบชั้นที่ 1 ใช้กลีบ 5 กลีบ โดยให้ด้านในที่ไม่มีสันของลวดเข้าด้านใน. กลีบไม่จำเป็นต้องชิดโคนดอกมากนัก แต่ให้ลงมาต่ำหน่อย. ◦ การเข้ากลีบชั้นที่ 2: ใช้กลีบอีก 5 กลีบ โดยวางสับหว่างกับกลีบชั้นแรก. ◦ มีเทคนิคเล็กๆ น้อยๆ คือ เศษผ้าที่เหลือจากการตัดกลีบอย่าทิ้ง เพราะต้องนำมาพันโคนกลีบดอก เพื่อให้โคนดอกเท่ากันและเข้ากลีบได้แน่น. ◦ เมื่อเข้ากลีบเรียบร้อยแล้ว ให้พันด้วย พลเทป เพื่อซ่อนรอยเชือกที่พันไว้. สถานที่ตั้ง ซอยวัดหิรัญรูจี ถนนอินทรพิทักษ์ แขวงหิรัญรูจี เขตธนบุรี กรุงเทพมหานคร 10600
มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา. สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ
ดอกไม้จากผ้าใยบัว
ชุมชนวัดหิรัญรูจี
สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ
คลังความรู้ดิจิทัลเพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่น
ภูมิปัญญาท้องถิ่น