http://dlib.bsru.ac.th/api/items/2533
type: Item
type: Collection
id: 2533
is public: true
owner: http://dlib.bsru.ac.th/api/users/5
resource class: http://dlib.bsru.ac.th/api/resource_classes/23
resource template: http://dlib.bsru.ac.th/api/resource_templates/12
thumbnail: http://dlib.bsru.ac.th/api/assets/747
title: "ปฐมบทบาท" ของผู้สำเร็จราชการแผ่นดินในรัชกาลที่ ๕ : แนวทางสู่การสืบราชสันตติวงศ์ของสยามอย่างมีเอกภาพ
created: 2022-12-06T04:27:16+00:00
modified: 2025-05-21T08:54:38+00:00
media: http://dlib.bsru.ac.th/api/media/2534
item set: http://dlib.bsru.ac.th/api/item_sets/52
site: http://dlib.bsru.ac.th/api/sites/4
site: http://dlib.bsru.ac.th/api/sites/12
site: http://dlib.bsru.ac.th/api/sites/13
rights: มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา
type: บทความ
creator: ปิยนาถ บุนนาค
date: 2565-12-06
description: ในช่วงแรกที่สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค) (ขณะเป็นเจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์) เป็นผู้สำเร็จราชการแผ่นดินในรัชกาลที่ ๕ ระหว่าง พ.ศ. ๒๔๑๑ - ๒๔๑๖ ท่านได้มีบทบาทแรกที่สำคัญอันเป็น "ปฐมบทบาท" คือ การจัดการเรื่อง การสืบราชสมบัติ กล่าวคือ หลังจากพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้า เจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ ๔ สวรรคตแล้ว ที่ประชุมพระบรมวงศานุวงศ์และเสนาบดีอันมี สมเด็จเจ้าพระยาฯ เป็นประธานได้พร้อมใจกันอัญเชิญเจ้าฟ้าจุฬาลงกรณ์ กรมขุนพินิตประชานาถขึ้นเป็นพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ ๕ แต่เนื่องจากยังทรงพระเยาว์ (มีพระชนมายุ ๑๕ พรรษา ที่ประชุมจึงเห็นควรให้สมเด็จเจ้าพระยา เป็นผู้สำเร็จราชการแผ่นดินไปจนกว่าพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวจะทรงผนวช ซึ่ง หมายความว่าทรงเจริญวัยเป็น "ผู้ใหญ่" ที่จะปกครองบ้านเมืองด้วยพระองค์เองได้ หลังจากนั้นสมเด็จเจ้าพระยาฯ ได้ขอให้สมเด็จเจ้าฟ้า กรมขุนบำราบปรปักษ์ (มีศักดิ์เป็น "อา" ของรัชกาลที่ ๕) ช่วยในงานด้านที่ท่านไม่ชำนาญคือเป็นผู้สำเร็จราชการ พระคลังมหาสมบัติและสำเร็จราชการในราชกิจ ทั้งนี้ด้วยเหตุผลที่ว่าสมเด็จเจ้าฟ้ากรมขุนบำราบฯ ทรงเคยทำราชการมีประสบการณ์ในงานด้านนี้มาถึงสองรัชกาลแล้ว แต่เหตุผลที่แท้จริงคงเป็นเพราะสมเด็จเจ้าฟ้า กรมขุนบำราบฯ ทรงเป็นบุคคลที่ไม่เป็นอันตรายต่อสมเด็จเจ้าพระยาฯ ท่านต้องการให้พระองค์มาเป็น "กันชน" ระหว่างท่านกับรัชกาลที่ ๕ เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดความขัดแย้งกันขึ้นอย่างรุนแรงก็เป็นได้ พร้อมกันนั้นที่ประชุมได้ยกกรมหมื่นบวรวิชัยชาญขึ้นเป็นกรมพระราชวัง บวรสถานมงคล แต่เรื่องนี้ไม่เป็นมติเอกฉันท์ของที่ประชุม มีเสียงคัดค้านจากกรมขุนวรจักรขรานุภาพพระเจ้าน้องยาเธอในรัชกาลที่ ๔ ว่า การตั้งผู้จะดำรงตำแหน่ง กรมพระราชวังบวรฯ พระมหาอุปราชควรเป็นตามพระบรมราชโองการ ไม่ใช่เป็นกิจของที่ประชุม ซึ่งคงสร้างความไม่พอใจให้แก่สมเด็จเจ้าพระยาฯ ท่านจึงได้ย้อน ถามว่า "ที่ไม่ยอมนั้นอยากจะเป็นเองหรือ " ในที่สุดด้วยอำนาจและอิทธิพลของสมเด็จเจ้าพระยาฯ จึงทำให้ที่ประชุมจำเป็นต้องยอมรับการตั้งวังหน้า โดยเฉพาะ เมื่อรัชกาลที่ ๔ สวรรคตแล้วท่านมีอำนาจเป็นล้นพ้นถึงขนาดที่ในการปฏิสังขรณ์ วัดพระศรีรัตนศาสดารามซึ่งเป็นวัดสำคัญสำหรับพระนคร บางท่านได้กล่าวว่า "หากสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ท่านไม่เข้าช่วยแล้วจะไม่สำเร็จ"" ส่วนเจ้านายพระบรมวงศานุวงศ์ในขณะนั้นท…
format: application/pdf
source: อ 378.593 ม246ศ 2561
language: tha
publisher: มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา. สำนักวิทยบริการและเทคโนโลยีสารสนเทศ
identifier: https://opacb.bsru.ac.th/cgi-bin/koha/opac-detail.pl
subject: สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์
subject: มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา
subject: บคคลสำคัญ

http://dlib.bsru.ac.th/api/users/5
id: 5

http://dlib.bsru.ac.th/api/resource_classes/23
id: 23

http://dlib.bsru.ac.th/api/resource_templates/12
id: 12

http://dlib.bsru.ac.th/api/assets/747
id: 747

http://dlib.bsru.ac.th/api/media/2534
id: 2534

http://dlib.bsru.ac.th/api/item_sets/52
id: 52

http://dlib.bsru.ac.th/api/sites/4
id: 4

http://dlib.bsru.ac.th/api/sites/12
id: 12

http://dlib.bsru.ac.th/api/sites/13
id: 13

https://opacb.bsru.ac.th/cgi-bin/koha/opac-detail.pl
type: uri
property id: 10
property label: Identifier
is public: true
label: ลิงค์ข้อมูลในระบบ Matrix